Wat is een familieopstelling en hoe werkt het?

Wat is een familieopstelling?

Een familieopstelling is een manier om onbewuste patronen en dynamieken in je familiesysteem zichtbaar te maken.

Misschien herken je het. Bepaalde patronen blijven zich herhalen, hoe vaak je ze ook probeert te doorbreken. Je voelt je bijvoorbeeld snel verantwoordelijk voor anderen, vindt het lastig om grenzen aan te geven, ervaart een schuldgevoel zonder duidelijke oorzaak of hebt het gevoel dat je iets draagt wat eigenlijk niet helemaal van jou is.

Bij een familieopstelling zet je jouw situatie ruimtelijk neer. Dat kan in een groep plaatsvinden, waarbij andere deelnemers als representant bijvoorbeeld je vader of moeder vertegenwoordigen. Het kan ook individueel met vloerankers of poppetjes. In mijn praktijk werk ik individueel.

Familieopstellingen vallen onder systemisch werk. Daarbij kijk je niet alleen naar jou als individu, maar ook naar het systeem waar je onderdeel van bent. Bij een familieopstelling is dat je familiesysteem.

Een opstelling laat niet objectief zien hoe jouw familie ‘echt’ was of wat andere familieleden denken of voelen. Het is een ervaringsgerichte manier om te onderzoeken hoe jij jouw familie hebt ervaren, welke plek jij daarin hebt ingenomen en welke patronen mogelijk nog doorwerken in je leven.

Wat gebeurt er tijdens een sessie?

Je begint met een vraag of een gevoel. Meer hoeft niet. “Ik voel me altijd degene die alles moet oplossen” kan al genoeg zijn. Vervolgens kies je op gevoel vloerankers of poppetjes en geef je ze een plek. Die kunnen bijvoorbeeld staan voor jezelf, je moeder, je vader, een broer of zus of iets anders dat belangrijk is binnen jouw vraag.

Daarna kijken we naar wat zichtbaar wordt. Ik kijk mee vanuit mijn systemische blik en let daarbij onder andere op wie welke plek inneemt, waar verantwoordelijkheden liggen, of iemand of iets wordt buitengesloten en of er een disbalans is in geven en nemen. Ik stel vragen, benoem wat ik zie en geef waar nodig als het ware ondertiteling bij wat er in de opstelling gebeurt.

Soms wordt bijvoorbeeld zichtbaar dat je veel verantwoordelijkheid draagt voor een ouder, sterk gericht bent op één familielid, moeite hebt om je eigen plek in te nemen of probeert iets op te lossen wat eigenlijk niet van jou is.

Samen onderzoeken we vervolgens of er iets nodig is om beweging te brengen. Dat kan bijvoorbeeld door een andere plek in te nemen, een stap te zetten of iets hardop uit te spreken. Dat hoeft geen groot of dramatisch moment te zijn. Soms zit de waarde juist in een eenvoudig inzicht: beseffen dat jij niet verantwoordelijk bent voor het geluk van je ouders, dat je iemand niet hoeft te redden of dat je jouw eigen plek mag innemen.

Je hoeft niets te vertellen wat je liever voor jezelf houdt. Ik ga ook niet op zoek naar informatie uit nieuwsgierigheid. Wat er precies speelde bij je ouders is niet aan mij om te weten. Hoe de dynamiek binnen jouw familie in jouw leven doorwerkt, daar kijken we naar.

Aan het einde staan we stil bij wat je hebt gezien, ervaren en wat je daarvan meeneemt.

Moet je je familie erbij hebben?

Nee. Je familie hoeft niet aanwezig te zijn bij een familieopstelling.

Bij een groepsopstelling nemen representanten de plek van je familieleden in, bij een individuele opstelling doen vloerankers of poppetjes dat. Je onderzoekt dus niet letterlijk je familieleden, maar jouw verhouding tot hen en de patronen die daarin voor jou een rol spelen.

Je hebt ook geen toestemming van familieleden nodig om naar jouw eigen plek en ervaring binnen het familiesysteem te kijken. Ook is het niet nodig om te vertellen dat je een opstelling doet.

Is het zweverig?

Dat hangt waarschijnlijk af van wat je onder zweverig verstaat. Een familieopstelling werkt anders dan een gewoon gesprek: je zet een vraagstuk letterlijk in de ruimte en kijkt niet alleen naar wat je denkt, maar ook naar wat je opmerkt en ervaart.

Dat kan in het begin ongewoon voelen. Tegelijkertijd hoeft er niets mystieks van gemaakt te worden. Ik werk nuchter en kijk vooral naar wat er zichtbaar wordt in de opstelling, vanuit de principes van systemisch werk.

Je hoeft nergens in te geloven om een familieopstelling te doen. Je kunt het vooral zien als een andere manier om naar een vraagstuk te kijken en te ervaren wat dat bij jou zichtbaar maakt.

Wil je weten hoe een sessie er in mijn praktijk uitziet? Op de pagina over familieopstellingen lees je meer over de werkwijze, of plan direct een gratis kennismaking.